Vrijdag 18 mei tot en met zondag 23 september

Spanning aan de grens

- Weert, Stramproy en de 'Groote Oorlog' -
 

 

Door het Gemeentearchief Weert is de presentatie 'Spanning aan de grens,- Weert, Stramproy en de 'Groote Oorlog -' samengesteld. Hoewel Nederland zich tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal opstelt, zijn de gevolgen van het conflict voor ons land en daarmee ook voor Weert en Stramproy duidelijk zichtbaar.
De presentatie bestaat uit negen panelen en meerdere vitrines. Samen vormen zij een overzicht van de gebeurtenissen in Weert en Stramproy voor, tijdens en na de Eerste Wereldoorlog ook wel,  de 'Groote Oorlog' genoemd.

Thema's

De thema's van de panelen zijn: Aan de rand van de oorlog, Militairen in de stad, Belgen te gast, Spanning aan de grens, Opnieuw vreemdelingen, Rampspoed, Late perikelen en Naweeën.
Op een van de panelen is een film met beelden uit 1918 te zien. De opnames tonen onder meer een colonne vluchtelingen vanaf de Belgische grens naar het Stationsplein in Weert.

Aan de rand van de oorlog

Het Duitse leger valt op 4 oktober 1914 België binnen om van daaruit Frankrijk aan te vallen.
Nederland blijft neutraal. Weert en Stramproy krijgen al snel te maken met onder meer de mobilisatie, stromen vluchtelingen en een voedseldistributie.

Militairen in de stad

Militaire Parade op Markt en Korenmarkt 1914 - 1918
GAW Beeldbank CGLC.175

Met de mobilisatie van Nederland op 1augustus 1918 krijgen Weert en Stramproy een groot aantal soldaten te herbergen, die onder meer gehuisvest worden in de internaten, pensionaten maar ook bij de lokale burgerbevolking.

Belgen te gast

Eind augustus 1914 komt een eerste stroom van 150 Belgische vluchtelingen naar Weert.
Dat geeft geen problemen.
Eind 1914 zijn er circa 1.000 Belgische vluchtelingen in Weert en dat op een bevolkingsaantal van 10.000 van de stad.
Om alles in goede banen te leiden, wordt een 'steuncomité' opgericht.

Spanning aan de grens

De smokkel van onder meer levensmiddelen wordt een nog lucratievere bezigheid voor de grensbewoners. Onder andere wordt in 1915 langs de hele Belgisch - Nederlandse grens een draadversperring aangebracht.
Op de draadversperring staat een dodelijke stroomspanning. De versperring krijgt dan ook al snel de bijnaam 'dodendraad'.

Opnieuw vreemdelingen

Franse vluchtelingen oktober 1918
GAW Beeldbank A11682

 

In september/oktober 1918 ontruimen de Duitse legers enkele steden in Noord-Frankrijk.
De Nederlandse regering biedt vluchtelingen uit deze streek opvang aan onder meer in Weert.
Met de tram vanuit Molenbeersel worden deze Franse vluchtelingen naar Weert vervoerd en van daaruit verder Nederland in. .

Rampspoed

Op het rangeerterrein van Hamont (B) staan na de wapenstilstand op 11 november 1918 talloze treinwagons met hoofdzakelijk gewonde Duitse soldaten.
Op 18 november ontploft een munitietrein waarbij vele doden en gewonden vallen.
Tientallen Duitse gewonden worden naar Weert gebracht en daar verpleegd.

Late perikelen

De Eerste Wereldoorlog eindigt op 11 november 1918. De onrust in Europa houdt aan.
Een oproep het koningshuis van Nederland af te schaffen, is voor een aantal Weertenaren reden een 'Motie van Trouw' aan koningin Wilhelmina en haar regering te sturen.

Naweeën

Verder is er aandacht voor het (her) begraven in 1935 van Franse burgerslachtoffers op de begraafplaats aan de Molenpoort in Weert. Twee jaar later (in 1937) wordt op diezelfde begraafplaats een graftombe onthuld voor de zes Duitse militaire slachtoffers van de treinramp in Hamont (B).

Vitrines

In de vitrines zijn archiefstukken en foto's tentoongesteld. Zo zijn een inkwartieringslijst van militairen bij burgers en de registratie van vluchtelingen te zien. Op de foto's staan militairen en vluchtelingen die in Weert onderdak hebben gevonden.

Bezoekersinformatie

De presentatie 'Spanning aan de grens' is van vrijdag 18 mei tot en met zondage 23 september te bezichtigen op de begane grond en eerste etage van Bibliocenter aan de Wilhelminasingel 250 in Weert.
De toegang is gratis.

U bent van harte welkom, bekijk de openingstijden van Bibliocenter.

Woensdag 19 september 2018 vanaf 19.30 uur

Drs. Theo Schers, medewerker externe dienstverlening van het Gemeentearchief Weert verzorgt op woensdag 19 september de boeiende lezing ‘Spanning aan de grens’. Aan de hand van unieke documenten uit het Gemeentearchief Weert voert Schers de aanwezigen langs opmerkelijke en belangrijke gebeurtenissen tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Deze oorlog ligt mede aan de basis van de volgende catastrofe: de Tweede Wereldoorlog.
Theo Schers heeft onder meer in ‘The National Archives’ in Groot Brittannië onderzoek gedaan naar de Tweede Wereldoorlog.
Meer informatie en aanmelden >>>

 

Media

 

L1 besteedt in het dagelijks tv programma Limburg Centraal een aantal keren aandacht aan de Eerste Wereldoorlog. Ook het Gemeentearchief Weerts hierbij betrokken geweest.

In de uitzending van 6 november gaat Jac Lemmens, Gemeentearchivaris van Weert in op onder meer de unieke film (waarschijnlijk met de eerste bewegende beelden van Weert)  van Franse vluchtelingen die medio oktober 1918 naar Weert zijn gekomen.

In de uitzending van 11 november geeft Jac Lemmens een toelichting op de 'Motie van Trouw' van 24 november 1918.

Onderstaand de uitzending van zondag 11  november 2018.

 

 

Onderstaand de uitzending van woensdag 7 november 2018

 

Persbericht dinsdag 16 mei 2018 Expositie 'Spanning aan de grens'

Zaterdag 26 mei 2018 L1-radio Cultuurcafé, met in het eerste uur 'Spanning aan de grens'