GAW Beeldbank 1653
Toen en Noow afl. 44, gepubliceerd in Land van Weert 26 augustus 2012
Open Monumentendag 2012
September in Weert staat naast het jolijt van de kermis ook elk jaar in het teken van een wat serieuzere culturele activiteit: de Open Monumentendag.
Feitelijk het hele weekend van 8 en 9 september aanstaande, zowel de zaterdag als de zondag, is er speciaal aandacht voor monumenten in de regio.
Dit jaar is het overkoepelende thema Groen van Toen met aandacht voor de monumenten wat betreft flora. Daarvoor is in Weert een fietstocht samengesteld die langs diverse voorbeelden van dit historisch groen voert.
Groen van Toen in de 'stad in het groen'; waar denken we dan aan? Het gebied van de IJzeren Man en de Boshoverheide, of de bomen in het park liggen voor de hand.
Maar ook de majestueuze bomen van de Kazernelaan, die in de zomer deze laan tot de mooiste tunnel van Limburg maken, zijn onderdeel van het monumentale groen in het Weertse.
En wat denkt u van de prachtige rijen kastanjes aan het Patersveld in de wijk Fatima, een levend restant van het voormalige complex van de Paters van de Heilige Geest?
Dat heeft inmiddels voor een groot deel plaats gemaakt voor woningbouw, maar vormde ooit het decor van sportende scholieren en - wat het pad betreft langs de bomen - biddende paters.
Deze bomen markeren, met 'wat stenen' ook zaken uit het verleden. Dat doen overigens ook de twee andere groene monumenten: de magistrale kastanjebomen in de voormalige Ursulinentuin.
De aanplanting van deze bomen kan wellicht gedateerd worden rond de aanleg van de voormalige tuin van de Ursulinen. Die moet kort na de bouw van de uitbreiding met de Huishoud- en Vakschool in 1928 te plaatsen zijn. (Zie ook 6 mei 2012 'Aandacht' en 'wijsheid' bij de 'Pruuse Begieenen ''
Vaak markeert dergelijk groen bij nog bestaande gebouwen of wegen het moment van de realisatie ervan. De bomenrijen van de Kazernelaan werden tegelijkertijd, of zo u wil, zeer kort na de asfaltering van de weg zelf geplant en hebben eenzelfde geschiedenis als de weg.
De aflevering van Toen en Noow voert ook naar een dergelijke situatie in Tungelroy, ook op de route van de genoemde fietstocht. De afbeelding, die helaas niet gedateerd is, maar wellicht in de jaren 50 gemaakt is, toont de kapel van Onze Lieve Vrouw van Altijd Durende Bijstand aan de Tungeler Dorpsstraat.
De bouw van deze kapel gaat terug naar 1900, het jaar waarop de Gemeente Weert goedkeuring verleende dat grond gebruikt ging worden voor de bouw van een kapel, 'ter eere van Onze Lieve Vrouw van gedurige (sic) Bijstand'. In de tijd daarvoor was de grond in gebruik door het hoofd der school die er een akkertje of groentetuin had. De toenmalige lagere school lag tegenover deze plek.
In het verzoek van de kerkfabriek van Tungelroy, dat ligt opgeborgen in het Gemeentearchief, is sprake van een stukje grond met de vorm van een driehoek. Deze situatie is ook op deze foto nog te zien en herinnert aan een tijd dat wegen niet vanuit de tekentafel gepland werden. Daar is ondertussen door de rationalisering van het wegenstelsel danig verandering in gekomen.
Rechts ligt de Tungeler Dorpsstraat, de hoofdweg door het dorp. Links ligt het verdwenen stuk weg met in het verlengde de huidige Kerkeveldstraat. De weg achter de kapel is de Truppenstraat.
Opgetrokken in baksteen meet deze neogotische kapel 5 bij 4,5 meter. Volgens Silv Joosten in Tösse Wel en Pelmersheij, zou het allemaal wel wat groter gepland zijn, maar geldgebrek dwong tot een kleinere uitvoering.
Boven de ingang figureert een zittende engel met een voorwerp dat mogelijk als een wierookvat op te vatten is. In een cirkelvormige nis daarboven zijn nu de initialen AM aangebracht. Die staan voor de tekst Ave Maria, de Latijnse versie voor Wees gegroet Maria.
Belangrijk echter voor de context van groen van toen is de keuze om aan weerszijden van het kapelletje twee Hollandse linden te planten, die ook nu nog de kapel flankeren. Een klein rekensommetje leert dat de bomen daarmee ongeveer 112 jaar oud zijn.
Waarom twee linden, zult u zeggen? Dit soort aanplant treffen we vaak aan bij kapellen. Denk maar eens aan de linden bij de Rumolduskapel in Weert of de bekende Kapel onder de Linden in Thorn. De precieze reden weet ik niet, maar de relatie met onweer en bliksem ligt voor de hand.
De routebeschrijving bij de fietstocht vertelt u daar meer over. Daarom. Wilt u dit rustpuntje in Tungelroy en andere landschappelijk monumenten van dichtbij aanschouwen, stap dan het weekend van 8 en 9 september op de fiets. Starten doet u op de Korenmarkt.