GAW Beeldbank GLP.181
Toen en Noow afl. 49, gepubliceerd in De Trompetter / Land van Weert 9 oktober 2013
Dat het archief een enorm aantal foto's beheert, is ondertussen wel bekend. Daar vertel ik u niets nieuws mee. Minder bekend is wellicht dat een groot deel van dat bezit daarvan gerelateerd is aan één fotograaf of één familie.
Denkt u maar eens aan de collectie van fotograaf Fons Stribos, de broers Jozef en Jacq de Haan, Jan Biezenaar, collectie dia’s van Autorijschool Geenen en de glasnegatieven van de familie Esser.
Naar het onderwerp van de foto's zijn ze vaak ook nog bekend om foto's van bepaalde onderwerpen. Zo worden de foto’s van bijvoorbeeld Jacq de Haan vooral geassocieerd met de bevrijdingsfoto's in kleur. Maar van zijn hand zijn er ook vele natuuropnames en zelfs films.
Op dit moment zijn vrijwilligers en medewerkers van het archief druk bezig met de materiële verzorging en ontsluiting van een collectie, ditmaal afkomstig uit familiebezit en het werk van Frank Caris, voorheen de slijter in de Stationsstraat, in het pand op de hoek met de Smeetspassage.
Wederom gaat het net als bij de collectie Esser om een groot aantal glasnegatieven die jarenlang bewaard zijn in grote sigarendozen. Daar worden ze nu uitgehaald en archivalisch verantwoord opgeborgen. Over een tijdje zullen ze dan op het web te bewonderen vallen. Het plan is om enkele opnamen uit deze collectie in 2014 in deze rubriek te laten zien.
De foto van deze aflevering is er een uit deze serie en zou iemand die het tafereel bekijkt, de wenkbrauwen doen fronsen. Is dit wel Weert? Goed, een kanaal dat kan maar de spoorbrug lijkt in de verste verte niet op wat wij nu onder de oude spoorbrug zien, namelijk die in 1940 het loodje legde.
Gelukkig dat er rechtsonder duidelijk staat dat het hier om Weert gaat. Het is inderdaad een nog oudere oude spoorbrug in 1912, de voorloper van die van 1940.
De kijkrichting is richting de stad. En wie goed kijk ziet in de verte rechts naast de brug nog de twee molens die jaren langs de westelijke oever van het kanaal stonden. De achterste, de Smeetsmolen werd in 1930 vernield. Rechts daarvan zien we de hoge bebouwing van de houten palen nog het blok van de meelfabriek van de gebr. Van de Venne.
Wat de aanleiding is geweest voor de opnamen, is niet duidelijk. Is het een familie-uitje naar een interessante (zo naar de mening van de heren?) dan wel een interessante Weerter plek als decor voor een mooie foto?
Hoe het ook zij, dat de brug als decor is gekozen is een gelukkige Veel foto’s zijn er niet van. Overigens is het wel frappant dat het bijschrift vermeldt: Oude spoorbrug. Of maker Frans Caris toen al geweten heeft dat de brug ging wijken voor de nieuwe majestueuze spoorbrug met vier bogen? Of hij heeft de bijschriften pas later toegevoegd, op het moment dat er al een nieuwe in de maak was.
De brug was er gekomen in 1879 toen het traject vanuit het Belgische Mol naar Roermond gereed kwam, als onderdeel van de lijn van Antwerpen naar Mönchengladbach, nu in de volksmond bekend als de IJzeren Rijn.
Een spoorlijn overigens waarvoor, in tegenstelling tot nu, de bestuurders van Weert er alles aan gelegen was om die langs Weert te krijgen. Dat is ook gebeurd en daarmee moest er ook een overspanning over de Zuid-Willemsvaart komen.
Omdat de lijn gelijkvloers lag met het gewone verkeer was de overbrugging in de vorm van een draaibrug. Die lag, in tegenstelling tot de situatie bij de stadsbrug, niet midden in het kanaal, maar meer naar de oostzijde. Dat is op de foto goed te zien. Het draaipunt bevindt zich net achter de dame met de fraaie hoed in het midden van de foto. Aan de uiteinden van de zijwaarts gedraaide brug lagen twee steigers. Daarvan is de zuidelijke hier goed te zien. Het westelijk landhoofd lag een stuk in het kanaal, maar dat is helaas niet op de foto te zien.
De brug had een lengte van 51,80 m. Bij een open brug bleef er een doorgang van 7,4 meter tussen het westelijk bruggenhoofd en een rij palen, die gelijk liepen met de weggedraaide brug.
Rechts is het oostelijk bruggenhoofd te zien met naar ik aanneem een post voor het bedienen van de brug. Er bij staan diverse telefoonpalen en een paal met een speciaal geblokte ballon, een seinpaal zo veronderstel ik. Daarmee kon men de machinist een sein krijgen of de brug open of dicht stond. Mocht u daar meer over weten dan verneem ik dat graag.
Wat de functie is van het smalspoor met het kiepwagentje waarop een man poseert is mij ook niet duidelijk. (waren er al bouwwerkzaamheden voor de nieuwe brug?) Ook hier geldt: wie meer weet laat hem contact opnemen. In elk geval was de brug in 1913 want toen werd de nieuwe lijn Eindhoven Weert geopend.
Wie meer foto's wil zien kan ook de studie raadplegen van Vincent Freriks, de IJzeren Rijn uit 2003.
Daarin wordt uitgebreid verhaald over deze spoorlijn, die Weert in de 19e met het kanaal Weert meer uit een isolement haalde.
De Trompetter/Land van Weert rubriek Toen en noow 9 oktober 2013