In 2021 heeft het archeologisch opgravingsbureau BAAC onderzoek verricht van de voorburcht, schootsvelden en het poortgebouw van kasteel de Nijenborgh aan de Biest in Weert.
Het archeologische eindrapport is beschikbaar.
Het onderzoek heeft aangetoond dat omstreeks vanaf de elfde eeuw, ten tijde nog voordat Weert een stad was, reeds in gebruik was als akkerland.
Rond 1300 werd de Weerterbeek gegraven om de Aldenborgh (Oude burcht, een versterkte hoeve nabij de Paterskerk op de Biest, in ieder geval te dateren voor 1300) te voorzien van water voor de omliggende gracht.
Sporen van de loop van de Weerterbeek zijn ook aangetroffen bij de opgraving.
Bovendien liep er een weg door het gebied, mogelijk een verbinding tussen de stad en de Aldenborgh, maar dit is niet zeker.
Dankzij dateringen weten we dat omstreeks 1430 is gestart met de bouw van de Nijenborgh.
Voor de bouw van de Nijenborgh is gebruik gemaakt van de Aldenborgh, waar de materialen deels van zijn hergebruikt.
De stenen burg
Een van de meest opvallende was de vondst van de stenen brug die vanaf de voorburcht de hoofdburcht verbond over de tussengracht.
Rond 1550 werd de brug gebouwd van baksteen en aan de buitenzijde bekleed met mergel.
De datering hiervan van de nieuwe brug was opvallend, aangezien het kasteel relatief kort daarna werd belegerd in 1572 en mogelijk in 1578/1579 en daarmee een beperkte verdedigende functie had.
Het poortgebouw
De iconische restanten van het poortgebouw zijn bij menig Weertenaar bekend. Het kasteel werd in 1702 verwoest, maar de restanten van het poortgebouw bleven. Opvallend is dat in deze rapportage is aangetoond dat het poortgebouw een vijftiende-eeuwse voorganger heeft gekend, alvorens deze werd gebouwd.
De voorganger van het poortgebouw staat mogelijk ook afgebeeld op de memorietafel van Johanna van Meurs, een van de weinige contemporaine afbeeldingen van de Nijenborgh.
De kacheltegels
Bij de opgraving zijn maar liefst 1057 fragmenten van kacheltegels aangetroffen. Tegelkachels waren zeer exclusief en werden in de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd gebruikt om ruimtes in kastelen en kloosters te verwarmen.
Deze waren vaak zeer rijkelijk gedecoreerd, hetgeen ook is aangetoond bij de Nijenborgh.
De rapportage is in zijn geheel te bekijken. Klik hier.
Naar aanleiding van deze opgraving zijn er twee afleveringen van Expeditie Limburg van Mosasaurus Film Productions gemaakt.
Deze afleveringen zijn via onderstaande link te bekijken.
Bijgewerkt 15 oktober 2025