Van harte welkom …

Vluchtelingen anno 1918: Franse burgers op de Markt in Weert
GAW Beeldbank nr. A11683

Het thema Wereldoorlog I in combinatie met vluchtelingen is al eerder de revue gepasseerd maar de actualiteit nodigt momenteel wel heel sterk uit er opnieuw even bij stil te staan. Want de foto die ik hier laat zien is een van de weinige, die het Gemeentearchief heeft van de opvang van vluchtelingen door Nederland tijdens die oorlog, Liefst twee maal.

Oktober 1914

De eerste keer was in oktober 1914, kort na het uitbreken van de oorlog. Toen zochten circa een miljoen Belgische burgers hun heil in Nederland. Ongeveer een tiende deel daarvan kwam in Limburg terecht. Ook Weert kreeg er iets meer dan duizend. Sporen van die opvang zijn nog steeds terug te vinden in de bevolkingsregisters met vermeldingen van mensen met namen als Serniclaes, De Vogel en De Clecq. Meestal zijn dan mensen die voldoenden middelen hadden zelf voor opvang te zorgen bij familie of kennissen in Weert.
Veel groter was de groep waarvoor wel opvang en voedsel geregeld moest worden. Voor hen zorgden de organisaties die her en der opgericht werden. Organisaties ook, die met de beste bedoeling en vol enthousiasme de nood van de medemensen uit het zuiden probeerden te lenigen. Het ging om tijdelijke oplossing want na korte tijd ging de regering er toe over deze mensen zover te krijgen dat ze naar België terugkeerden. Zo niet dan moesten ze naar een opvangkamp, bijvoorbeeld in Uden of Nunspeet.
De omvang van de toestroom zorgde echter aanvankelijk voor veel organisatorische problemen. Maar veel erger was de houding van een categorie lieden die misbruik maakte van de opvang. In het verslag van de Weerter afdeling van het Rode Kruis is sprake van ‘een zwerm van bedelaars en venters met hun kroost.’

Opnieuw vluchtelingen

Aan het eind van de oorlog werden de Weertenaren opnieuw geconfronteerd met vluchtelingen. Ditmaal geen Belgen maar burgers uit Noord Frankrijk.
Nederland kwam tegemoet aan een oproep van het internationale Rode Kruis om deze mensen op te vangen. Zo gebeurde het dat op 23 oktober 1918 honderden ontheemden aankwamen in Stramproy. Van daar ging het te voet, met paard of wagen of via de tram op weg naar Weert en dan per spoor naar andere plaatsen in Nederland. Sommigen bleven langer in Weert, enkelen overleden, door ziekte en uitputting verzwakt.

Groot nieuws

De komst van de vluchtelingen was groot nieuws en er werd in woord en beeld verslag van gedaan. Zo ook de vluchtelingen op deze foto. Hun bezittingen hebben ze op de wagen geladen die door plaatselijke boeren is geleverd. Ze werden voor het toenmalige stadhuis aan de Markt gefotografeerd. De foto is duidelijk geposeerd. Opvallend is verder de auto achter het paard op de achtergrond. Die is van de fotograaf cq filmploeg zelf, zo laten bewegende beelden van dezelfde scene zien.

Theo Schers
Erfgoedcluster Weert


Bron

1Weert rubriek Toen en Noow 30 september 2015

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2015

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008