Tommies in de straat…

Mensen uit de Sint Paulusstraat verwelkomen de Tommies op 22 september 1944
GAW Beeldbank A7162
foto J.A.H. de Haan

De maand september kent een aantal feestelijke momenten. Dat is in de eerste plaats Monumentendag, het onderwerp van die aflevering. En hét evenement waarvoor de Weertenaren zich weer opmaken: de kermis. In de kermiskrant die inmiddels al verschenen is, heb ik een aantal wetenswaardigheden uit het verleden vermeld. Wanneer deze Toen en Noow in de bus valt, is dat, mogelijk zelfs exact, op dé datum van een ander ‘groots’ moment in september: de herdenking van de bevrijding van Weert op vrijdag 22 september 1944; dit jaar 68 jaar geleden.

Market Garden

De omstandigheden zijn bekend. Dat de Engelsen hier op dat moment kwamen was het gevolg van Montgomery’s stoute plan om in één groot offensief al de grote rivieren in Nederland over te steken. Dat offensief bekend onder de naam Market Garden, werd uiteindelijk als een mislukt plan met ´een brug te ver´ in de geschiedenisboeken bijgeschreven. Die operatie kende ook twee grote acties die het hoofdoffensief moesten ondersteunen. De aanval aan de oostkant ervan bracht de Engelse troepen en daarmee het 1e bataljon van het Suffolk Regiment naar de stad Weert. Na een vuurgevecht in de namiddag in Boshoven op de 21e, trokken de Tommies de dag erna voor dag en dauw langs de nog slaperige Boshovenaren en Vrakkenaren richting de stad. Toen eenmaal het gerucht rondging dat de Engelsen aan het kanaal waren, trokken vele Weertenaren naar de stadsbrug om daar een glimp van hun bevrijders op te vangen.

De Haan en Biezenaar

Het Gemeentearchief is in het gelukkig bezit van een groot aantal opnamen die deze heuglijke dag en de periode erna illustreren. En dat niet alleen in het gebruikelijke zwart-wit maar zelfs in full color. Dat laatste aspect, zo is al in allerlei publicaties naar voren gebracht, is te danken aan de inspanning van Jacques de Haan uit de Maasstraat. Die ging, toen hij hoorde dat de Engelsen aan het kanaal waren, met zijn camera, met daarin een nieuw rolletje AGFA-kleurenfilm, op pad. Direct om de hoek kwam hij al blije burgers en soldaten tegen en startte zijn rapportage in kleur. Het resultaat: prachtige beelden die zelfs een plek vonden in de aankleding van de musical Soldaat van Oranje.
Minder bekend echter is de collectie foto’s die zijn broer Joseph (en mogelijk ook hijzelf) in zwart-wit vastlegden. Die opnamen hebben betrekking op de hele oorlogsperiode. Als derde fraaie visuele bron van deze tijd mag ten slotte de fotocollectie van Jan Biezenaar, ooit gemeentesecretaris van Nederweert, zeker niet onvermeld blijven.

Balkon

Onze opname is van de hand van deze Joseph of Jos. A. de Haan zoals de foto aan de achterzijde gemerkt is. Daar staat ook de datum van de opname: 22/09/1944.
De plaats van handeling laat zich gemakkelijk duiden want aan de situatie van de huizen rechts is in de loop der tijd maar weinig veranderd. We kijken hier de Sint Paulusstraat in richting stad; in de verte het Waaggebouw aan de Langpoort. De straat was pas in de jaren dertig bebouwd. Dat de foto juist hier gemaakt zij, is niet zo vreemd; Joseph de Haan woonde in die straat en vanuit het balkon had hij een mooi standpunt voor een overzichtsopname van de gebeurtenis. Later zal hij die zelfde  plek nog gebruiken om een winters tafereel met Britse voertuigen in de sneeuw vast te leggen.

South Lancs

Nu zag hij die dag een tafereel zoals dat diverse malen zal zijn gebeurd. Engelse soldaten met blije, nieuwsgierige Weertenaren. In de straat zijn de mensen op een hoop gelopen. De komst van een paar Engelse soldaten gaf aanleiding massaal naar buiten te komen om de bevrijders te begroeten. Groot en klein heeft zich verzameld rondom een bren-carrier waarop twee lachende Britten te ontdekken zijn. Rechts zien we in het kleine groepje de helm van een motor-ordonnance.
Bij het gebruik van het woord bevrijders verwachten we wat de 22e september betreft met soldaten van het 1e bataljon van het Suffolk Regiment te maken te hebben. Toch gaat het hier bijna zeker om soldaten van een zusterbataljon van de Suffolks, het 1e bataljon van de South Lancashire Regiment. De foto laat dit niet zien maar op een andere foto die qua tijd hier heel dicht bij ligt zien we eenzelfde voertuig van deze eenheid door de Paulusstraat hobbelen. De South Lancs volgden de Suffolks op de voet en waar de Suffolksoldaten vooral aan het kanaal de felicitaties in ontvangst mochten nemen, daar waren het de soldaten van dit bataljon die die dag o.a. ook op Vrakker gefêteerd werden.

Plensbui

Overigens laat de foto nog een interessant gegeven zien. Bij nadere bestudering valt op dat er plassen water liggen. De kleurenopnames van Jacques de Haan van die dag werden meer in de middag gemaakt en laten een stralend weer zien, soms zelfs met Engelse soldaten die hun ogen beschermen tegen de zon. Toch is bekend dat het die ochtend van de 22e september 1944 wel degelijk even flink had geregend. We mogen derhalve concluderen dat de foto in de voormiddag is gemaakt.


Theo Schers
Erfgoedcluster Weert
 

Bron

Land van Weert katern Typisch Weert rubriek Toen en noow 23 september 2012

Lees ook

Tommies in Weert

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2012

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008