De fakkel doorgeven. Bevrijdingsvieringen in Weert

Lopers van de estafette tijdens een wissel van de fakkel in een Belgische stad in 1979
GAW Beeldbank 5161

Bevrijdingsfeesten en 5-meivieringen, groot of klein, gezellig of sober zijn niet meer weg te denken uit de jaarlijkse feestkalender van de Nederlanders.
Ook Weert laat zich al enkele jaren niet onbetuigd bij de jaarlijks 5 meiviering. Van veel langere datum is de herdenking van zijn bevrijding van 22 september 1944. Al decennialang kent Weert de viering in het weekend vóór de grote stadskermis. De Organisatie Fakkelstafette Weert Brussel Weert is het orgaan dat op zowel indrukwekkende als gepaste wijze uiting geeft aan deze viering.

De foto

Gaven de diverse steden in het Belgische met de estafette een extra cachet aan hun bevrijdingsvieringen, voor vele Weerteneren bleef de estafette een veraf gebeurtenis. Ondanks dat men door het werk van radio en later WTV een beter beeld kreeg. In de afbeelding nu eens geen aandacht voor een van de vele momenten van herdenken maar de estafette zelf. Het lopen dus. De opname is genomen op een voor het archief niet bekende plek in België (Belgisch Limburg?). De foto laat de wissel zien, het moment waarop een loper (uiterst links) van een andere loper achter hem de fakkel in ontvangst heeft genomen. De andere twee lopers rechts zijn de meelopers van ontvanger en doorgever. Men loopt namelijk als koppel. De auto’s achter de renners maken deel uit van de karavaan en vervoeren de andere lopers. De ontvangende lopers beginnen nu aan hun kilometer, op weg naar het volgend wisselpunt waar een andere auto met weer twee lopers klaar staat. Die laatsten nemen dan weer de fakkel over om hem een kilometer verder te brengen.
En dat gaat zo door tot de fakkel de vlam aansteekt in de Rumolduskapel.

Een stukje historie

Nadat in 1945 een delegatie van het bevrijders (de Suffolks) acte-de-presence had gegeven bij een gedenkwaardige en grootse herdenking, bleef het rustig met de vieringen. Weliswaar drong raadslid Joosten erop aan de bevrijding jaarlijks plechtig te herdenken, maar in de daaropvolgende jaren kwam de bevrijdingsherdenking op een zeer laag pitje te staan. Verbetering kwam er toen in de loop van 1952 de R.K. Atletiek Vereniging Weert, met als voortrekkers Wim Kneepkens en Ber Smolenaers. Zij kozen voor een bevrijdingsherdenking met een sportief tintje.
Die kwam er en op 22 september 1953 haalde men het bevrijdingsvuur van Maastricht in estafettevorm naar Weert. Onderweg werden bloemen gelegd bij de oorlogsmonumenten in Riemst, Hasselt, Diest, Beringen, Leopoldsburg, Bree, Hamont en Dorplein. Plekken die ook tot op de dag van vandaag in de estafette bezocht worden. Juichend haalde Weert de fakkel binnen en ontstak burgemeester Van Grunsven het bevrijdingsvuur. Manschappen van de Weerter Onderofficiersschool (de latere K.M.S.) verzorgden een vlaggenparade. In de opvolgende jaren bleef de estafette weliswaar intact maar het bevrijdingsvuur kwam niet meer uit Maastricht. Na enkele omzwervingen werd het vuur midden jaren 60 van de vorige eeuw uit de gedachteniskapel in Overloon gehaald. Tevreden was men daar niet over en in 1965 kwam Brussel in het vizier. De organisatie kreeg toestemming van het Brusselse stadsbestuur de fakkel jaarlijks te ontsteken aan de vlam op het graf van de Onbekende Soldaat op het Vredesplein in de Belgische hoofdstad.
Bovendien besloot men de estafette daar te laten starten en de weg Brussel-Weert in twee dagen af te leggen. In 1984 volgde een verder uitbreiding door het ophalen van de vlam ook in estafettevorm af te leggen. Vanaf dat moment kon men spreken van ‘De  bevrijdingsestafette Weert-Brussel-Weert’. Met al deze uitbreidingen werd de organisatie van een dergelijke onderneming natuurlijk vele malen groter. Lunchpakketten, maaltijden en ook overnachtingen maakten voortaan deel uit van de organieke uitdagingen bij deze ‘sportieve’ herdenking. Met hulp van bestuurlijke en militaire autoriteiten, oud-strijdersbonden én particulieren uit België en Nederland kon voor een gezelschap van meer dan honderd mensen alles geregeld worden. En dat gebeurt nog tot op de dag van vandaag. Zelf staan mij bij een van mijn tochten met ‘de karavaan’ de overnachtingen op de kazerne (‘Spartaans’) en in het parochiehuis van Rijkhoven nog altijd helder voor ogen.

Rumolduskapel

Rumolduskapel sinds 1978 plaats van herdenking
GAW Beeldbank O.640

Eindpunt van de estafettelopers is sinds 1978 de Sint Rumolduskapel aan de Molenpoort, in dat jaar aangewezen als gedachteniskapel voor de Weerter gevallenen uit de Tweede Wereldoorlog. Vanaf 1987 vormt de Muziekshow de muzikale afsluiting van deze tweedaagse herdenking.

Meer foto's vindt u in de Digitale studiezaal en zoek in Beelddocumenten op fakkelestafette.
 

Theo Schers
Erfgoedcluster Weert

Bron

Land van Weert katern Typisch Weert rubriek Toen en noow 7 september 2010

Bekijk de webpagina
Fakkelestafette Weert

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2010

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008