Zwaaien en zwieren deel 4

Familie Theunissen met de draaimolen begin jaren 40 vorige eeuw
GAW Beeldbank z.nr.

Kleine woonkernen hebben het de laatste tijd steeds moeilijker wat de kermis betreft. Het wordt steeds lastiger mensen ervoor op de been te krijgen en voor de kermisexploitanten om er een fatsoenlijke boterham aan over te houden. Ook de kermis als een uitzonderlijk familietreffen verliest terrein en de aantrekkingskracht van de grote kermis, die van ‘de stad’, wordt alsmaar groter.

Biesterkermis

Zo is de Biesterkermis al lang verleden tijd. Want jawel, dit buurtschap had decennialang een eigen kermis. Die was niet groot maar toch. Het was net als de grote stadskermis voor Weertenaren in het algemeen en voor de ‘minse vanne Beeëst’ in het bijzonder een evenement om naar uit te zien. Het was zo’n moment dat je vanuit je kindstijd bijblijft: lopend aan de hand van pap of mam midden over de straat, waar je vroeger als kind met al het rijdend verkeer weg moest blijven. (Hetzelfde beeld heb ik overigens nog van het lopen door de spoortunnel tijdens de stadskermis). Voor mij als niet uit die buurt, hield de Biesterkermis vooral een leuk uitstapje in op een vaak mooie zondagmiddag; als het meezat met een ijsje van Huupkens als afsluiting. Daar bleef het bij. Pas in de pubertijdsjaren kwamen ook andere dagen aan de beurt.

Bezoekers tijdens de Biesterkermis 1948
GAW Beeldbank z nr.

Het zwaai- en zwierfestijn zelf speelde zich grotendeels af bij het ‘plein’ bij de St. Franciscusstraat en de Doolhof. De diverse horeca in de buurt deed goede zaken: Rofesta, café ‘Vrede en Vermaak’, nu De ‘Hook’, Bar Café Bettina en gelegenheden op Laar als De Leeuwerik (Clauwers-Vaessen) en verderop langs het kanaal de ‘De Halve Maan’ (Overmans). Ook voor de middenstand, bakkers als Van Dooren en Driessens en ijssalon Huupkens moeten het dagen van verhoogde productie én omzet zijn geweest. In de vele advertenties in de weekbladen van toen zijn muziek en dans niet van de lucht. Zo kunnen de beentjes van de vloer bij Pierke van den Akker (Wulms-Zentjens) op ‘Laor’, bij Chjang van de Platte (bij Schellinx) en kan er genoten worden van de klanken van The Pleasant Boys in zaal Franciscus, Biest 20 of Dentener’s orkest in Café Kanaal Noord. Ook op de kermisterrein zelf kan er gedanst worden getuige het feit dat daar meerdere jaren een feesttent onder de naam Peeters’ Spiegeldancing staat opgesteld.

Ik vermeldde al in een eerdere aflevering van Zwaaien en Zwieren dat nog wel eens geopperd wordt dat de Biesterkermis er gekomen is als nasleep van de festiviteiten bij de opening van de Biesterbrug in juli 1867. Die brug was pas zo’n kleine veertig jaar na gereedkomen van het kanaal gebouwd omdat de mensen onderhand genoeg hadden om met een veerpont naar Laar te moeten oversteken. Deze misvatting is ook niet zo gek, omdat al in 1885 en daarna de plaatselijke krantjes de opening van de brug telkens te berde brengen bij het verhaal over het ontstaan. Maar de oorsprong ligt wat verder terug in het verleden. Eerder al waren er kermisattracties op de Biest en die waren net als de kramen van de fancy fair en de processie uitingen van de jaarlijkse viering van de sterfdag van de martelaren van Gorcum, ook in juli. Onder die martelaren bevonden zich twee franciscanen, Hieronymus en Antonius uit Weert. En wie over Biest praat weet dat hij niet om deze orde heenkan. In de volksmond werden ze naast de ‘Broeën Paters’ ook de ‘Paters oppe Beeëst’ genoemd.

Bezoekers Biesterkermis in1955
GAW Beeldbank z.nr.

De kermis werd een jaarlijks terugkerend feest. Net als de stadskermis vroeger duurde hij drie dagen. Hij was bedoeld voor zowel de mensen van de gehuchten Biest, als ‘deej van Laor en Luueke’ en werd gehouden op de tweede zondag van juli was nog net voor de grote klussen in de na zomer. Daarna kon iedereen zich op gaan maken voor de stadskermis. Overigens is deze kermis in 1893, zo blijkt uit de raadsnotulen, van de eerste week van september naar het laatste weekend van zondag verzet. Mogelijk vanwege het feit dat die dag wat dicht bij de drukke oogstmaand lag. De Biesterkermis kende in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw nog een grote schare bezoekers. Daarna werd de belangstelling van de burger (en daarmee ook voor de exploitant) flink minder. De vakanties voerden steeds meer mensen weg uit Weert en de beperkte omvang van de kermis zorgden voor minder bezoekers. En dan was er altijd nog de concurrentie van de grote stadskermis die juist groeide. Even werd nog in 1979 een nieuwe vorm gezocht met de ‘zomerfeesten Biest’, maar die insteek bleek geen succes. In juli 1985 werd de kermis voor de laatste maal gehouden.

Kermis op de Hoge Kei

Kermis op braakliggend terrein Morregat - Hogesteenweg
GAW Beeldbank z.nr.

Is de Biest als aparte kermislocatie verdwenen ook een aantal andere kermisplekken zijn misschien al uit het collectief geheugen verdwenen. Zo heb ik als tiener flink wat ‘kermistijd’ doorgebracht op de het terrein waar ooit de ‘Hoge Kei’ lag. Dankzij de stedenbouwkundige sloopwerkzaamheden op die plek konden daar in de jaren zestig en zeventig ook een aantal kermisattracties geplaatst worden. Door de bouw van de het toenmalig stadhuis aan de Beekstraat (1980) en de woningen aan de Hegstraat kwam die locatie te vervallen.
En weet u nog van de tijd dat er op de plek van het huidige gemeentehuis kermisattracties stonden? Bij de sloop van de daar gelegen marechausseekazerne kwam er een parkeerterrein te liggen waarop eind jaren zeventig diverse attracties een standplaats vonden. Met de komst van het belastingkantoor was ook die locatie passé.

Foto’s over deze oude kermislocaties zijn er jammer genoeg weinig. In elk geval niet in het gemeentearchief en mijn dank gaat dan ook uit naar de heer Math Ramakers voor het beschikbaar stellen van de plaatjes bij dit verhaal. Overigens kunt u hem tijdens de kermis treffen in zijn stand aan de Langstraat voor de verkoop van ‘De Weerter kermis in het verleden’4.


Theo Schers
Erfgoedcluster Weert.


Bron

1Weert katern Kermiskrant september 2015

Andere afleveringen vindt u op de pagina Kermis in Weert

Lees ook

Weerter kermissen: Draaien en vlaaien