Sint met de trein in Weert op bezoek

De sint met zijn pieten voor het station in Weert
GAW Beeldbank A3347

Op zondag 15 november 2009 kunnen de kinderen van Weert zich weer verheugen over de komst van Sinterklaas in Weert. Dan klinkt het ‘Zie ginds komt de stoomboot’ uit honderden kelen, maken de pieten hun acrobatische toeren en vliegt het snoepgoed door straten en pleinen. Al jaren levert de boot de goedheiligman na een tocht over de Zuid Willemsvaart af aan de kade van de Minderbroederslaan. Vervolgens neemt hij, na een feestelijke ronde door Weert, zijn intrek in het Gemeemtemuseum Jacob van Horn, dat voor die gelegenheid is omgetoverd in het ‘Huis van Nicolaas’.

Per spoor

Ouderen zullen zich de aankomst nog herinneren op een ander plek: bij de haven, bekend als het bassin. Weinigen echter zullen er bij stil staan dat niet altijd de weg via het water gekozen werd. Wie zich ruim voor de oorlog wilde vergewissen of de kindervriend uit Spanje dat jaar weer kwam, moest daarvoor niet aan de kade gaan staan maar postvatten op het Stationsplein. Want daar kwamen de Sint en zijn pieten aan.
Veel weten we niet over de eerste intochten maar gelukkig documenteren een aantal foto´s de in onze ogen zonderlinge aankomst. Niet alleen zijn deze opnamen bijzonder vanwege de entree, ook de kledij van vooral de pietermannen is opvallend.

St.-Vincentiusvereniging

Pas vanaf 1926 is er informatie over de Sinterklaasvieringen. Vanaf dat moment namelijk startte de St.-Vincentiusvereniging uit Weert met een speciale vaste St. Nicolaascommissie. Die moest naast de triomfale intocht ook ondermeer rondgangen langs de huisgezinnen en sponsoracties organiseren. De vereniging maakte onderdeel uit van de landelijke Vincentiusverenigingen, die tot doel hadden arme gezinnen te steunen met zowel geestelijke als materiële hulp. Eind 1853, begin 1854 was de Weerter afdeling opgericht. Binnen die doelstelling paste ook de viering van Sinterklaas, waarmee al, zo blijkt uit verslagen, vóór 1926 was begonnen.
De nodige financiële armslag kreeg de commissie door de collecte bij de tocht zelf, de gaven in offerblokken, door speciale projecten te organiseren en door de opbrengsten van de bezoeken bij de mensen aan huis.

In een rijtuig

Uit de gegevens in het archief en foto´s laat zich afleiden dat na de aankomst op het station, het óf te paard óf in een rijtuig verder ging. Wellicht vond men het gebruik van een voertuig wat statiger en had dat in eerste instantie de voorkeur. Zeker is dat bij de opnamen, waarbij de pietermannen uitgerust zijn met capes of hoge hoed, een rijtuig werd gebruikt. In 1926 prefereert men in elk geval nog een rijtuig. De notulen van dat jaar vermelden namelijk dat ook dat jaar dhr. Jean van de Venne  ‘gewoonlijk paarden, wagen enz.’ beschikbaar stelt en de Sint  ‘in een wagen met 4 paarden’ zou moeten zitten. Decorum of niet: uiteindelijk is het rijden te paard traditie geworden.

Per boot

De aankomst zoals veel ouderen hem in herinnering hebben, aan het Bassin in 1963
GAW Beeldbank L1522

In 1933 kwam een eind aan de intocht per spoor. Voor de aankomst in 1934 had de heer Fr. Joosten, zo vermelden de notulen van de vergadering van 20 november, de voorzitter voorgesteld gebruik te maken van een vrachtboot. Dat moest dan de Matramij worden. Zo gebeurde ook maar in 1938 al werd de oude traditie in ere hersteld. De aankomst per boot bleek teveel kosten met zich mee te brengen. Enig moment daarna moet dan toch de keuze weer voor een intocht per boot gemaakt zijn, zodat de aankomst per trein nauwelijks meer bekend is.

Pakjes

In het verlengde van de intocht organiseerde de St.-Vincentiusvereniging ook speciale pakjesuitreikingen. Die vonden op het eind van de jaren twintig en dertig plaats in het St. Jozefgebouw aan ‘de Wal’, nu de Wilhelminasingel ter hoogte van de bibliotheek. Opvallend genoeg waren die vieringen niet vóór de 5e maar pas op de 8e december.
Deze uitreikingen, die een veel nadrukkelijker opvoedend karakter hadden dan tegenwoordig, bestonden uit zang, toespraken, chocolademelk en versnaperingen en – natuurlijk – het uitreiken van de pakjes. In 1927 waren er surprises voor 90 huisgezinnen en 336 daarvoor in aanmerking komende kinderen. Maar wie van de kinderen nu dacht de trotse bezitter of bezitster te worden van een pop, harlekijn of speelgoedtrein kwam bedrogen uit. De actie was namelijk (geheel naar de doelstelling van de vereniging) bedoeld om de nood in het gezin te lenigen. De inhoud was daarom ook vooral nuttig. Zo konden de kinderen uitpakken: ‘1 brood, 1 mik, worst, 1 pond vet [en] verder ´n pak met ondergoed, schorten en dassen.’ Dit alles ‘naargelang de behoefte en grootte van het gezin.’
Daaraan werd dan ook nog door schoolkinderen bijeengebracht gebruikt goed toegevoegd. En dat alles werd georganiseerd voor de somma van ƒ 493,65, waarbij aangetekend moet worden dat een deel van de inkomsten ook in natura (broden, worsten en melk) werd verkregen.

Theo Schers
Gemeentearchief Weert

Bron

Land van Weert katern Typisch Weert rubriek Toen en noow 11 november 2009

Terug in de tijd

Ga naar het overzicht Toen en Noow 2009

Ga naar het overzicht Toen en Noow vanaf 2008